Το ζήτημα των Κρυπτοχριστιανών αποκαλύπτει μία δραματική πτυχή της  Ιστορίας του Νέου  Ελληνισμού σε περίοδο κατάπτωσης, όπως είναι η περίοδος της τουρκοκρατίας. Πρόκειται για μία σύνθεση γεγονότων που φαντάζουν εξωπραγματικά κι όμως είναι απολύτως αληθινά και ιστορικά τεκμηριωμένα. Αναφέρονται στην περίπτωση εξισλαμισμένων  Ελλήνων ορθοδόξων που εν κρυπτώ κράτησαν την πίστη τους και τη σύνδεσή τους με το Γένος. Είναι οι  Έλληνες που υπέκυψαν μεν στην καταπίεση του ισλαμικού περιβάλλοντος, δεν αφομοιώθηκαν όμως απ’ αυτό γιατί κρατήθηκαν, μέσω της πίστης τους και του συνδέσμου τους με την Ορθόδοξη Εκκλησία, στον ομφάλιο λώρο που τους ένωνε με τους άλλους ομοεθνείς τους. Αντίθετα, όσοι με τον εξισλαμισμό τους εγκατέλειψαν την ορθόδοξη  Εκκλησία έχασαν και τον ελληνισμό τους, έστω κι αν κράτησαν την ελληνική γλώσσα και με τη νέα τους θρησκεία, όπως π.χ. συνέβη με τους Βαλαάδες της περιοχής της Κοζάνης, τους Τουρκοκρητικούς και τους Οφλήδες. Μετά τον εξισλαμισμό τους η γλώσσα δεν τους κράτησε στον εθνικό κορμό. Δεν είναι χωρίς σημασία το γεγονός ότι ο εξισλαμισμός θεωρήθηκε από τους κυριάρχους ως εκτουρκισμός και γι’ αυτό ανάλογη ήταν και η θέση των εξισλαμισμένων μέσα στην οθωμανική κοινωνία.