Οι Σαρακατσαναίοι της Ηπείρου πέρασαν το φράγμα του αναλφαβητισμού με καθυστέρηση ενός αιώνα σε σχέση με τους υπόλοιπους Ηπειρώτες και με ακόμη μεγαλύτερη καθυστέρηση σε σχέση με τον υπόλοιπο πληθυσμό. Μέσα στο δεύτερο μισό του αιώνα, όμως, ανέπτυξαν μια ιδιαίτερα θετική σχέση με την εκπαίδευση, με υψηλά ποσοστά εκπροσώπησης στην τρίτη βαθμίδα, που - σε γενικές γραμμές - δεν υπολείπεται από τη μέση επίδοση σε εθνικό επίπεδο. Ποια υπήρξαν, λοιπόν, τα αίτια αυτής της τόσο επίμονης αντίστασης στην εκπαίδευση και ποιοι οι ιστορικοί όροι που καθόρισαν το πέρασμα των Σαρακατσαναίων στην αντίπερα όχθη της ευρύτατης συναίνεσης; (. . .)
